TREND CANVAS – CÔNG CỤ PHÂN TÍCH XU HƯỚNG
“Xu hướng không tự tạo ra giá trị — giá trị nằm ở cách doanh nghiệp khai thác xu hướng.” – Amy Webb (Founder Future Today Institute)
I. Mô tả công cụ
Trend Canvas (hay đầy đủ là Consumer Trend Canvas) là một công cụ trực quan được phát triển và phổ biến bởi TrendWatching vào khoảng năm 2012, trong bộ công cụ “Innovation Toolbox”.
- Công cụ này giúp doanh nghiệp và nhóm đổi mới hiểu rõ một xu hướng tiêu dùng đang nổi lên.
- Mục tiêu sử dụng:
- Xác định nguyên nhân hình thành xu hướng (Drivers).
- Nhận diện nhu cầu và kỳ vọng mới của khách hàng.
- Tạo ra ý tưởng sản phẩm/dịch vụ phù hợp để tận dụng xu hướng.
Hỗ trợ quá trình đổi mới nhanh chóng, dễ áp dụng trong workshop.
Giá trị cốt lõi: Chuyển từ insight xu hướng → ý tưởng đổi mới khả thi chỉ trên 1 trang giấy.
II. Thứ tự điền Trend Canvas
Theo hướng dẫn chính thức của TrendWatching – Trendwatching.com
Thứ tự | Thành phần | Câu hỏi chính |
0 | Trend (Chọn xu hướng) | Trước khi bắt đầu, xác định xu hướng cụ thể để phân tích |
1 | Inspiration (Ví dụ có sẵn) | Những doanh nghiệp/tổ chức nào đã hiện thực hóa xu hướng này và họ đã làm như thế nào? |
2 | Basic Needs (Nhu cầu cơ bản) | Xu hướng này đáp ứng nhu cầu cốt lõi nào của con người (an toàn, sức khỏe, tiện lợi, kết nối, công nhận, bền vững…)? |
3 | Drivers of Change (Động lực thay đổi) | Những yếu tố dài hạn (shifts) và ngắn hạn (triggers) nào đang thúc đẩy xu hướng này hình thành ngay lúc này? |
4 | Emerging Expectations (Kỳ vọng mới) | Người tiêu dùng đang bắt đầu mong đợi điều gì mới từ doanh nghiệp, sản phẩm hoặc dịch vụ do xu hướng này? |
5 | Innovation Type (Loại đổi mới) | Xu hướng này mở ra cơ hội đổi mới ở cấp độ nào – sản phẩm, dịch vụ, trải nghiệm hay mô hình kinh doanh? |
6 | Who (Khách hàng mục tiêu) | Nhóm khách hàng nào sẽ quan tâm hoặc hưởng lợi nhiều nhất từ xu hướng này? |
7 | Your Innovation (Ý tưởng đổi mới) | Từ các insight ở trên, doanh nghiệp của bạn có thể tạo ra sản phẩm/dịch vụ/giải pháp gì mới để tận dụng xu hướng này? |
III. Ví dụ minh họa sử dụng Trend Canvas: Thực phẩm nguồn gốc thực vật
Thứ tự | Thành phần | Nội dung minh họa |
0 | Trend (Chọn xu hướng) | Plant-based Food” (Thực phẩm nguồn gốc thực vật) |
1 | Inspiration (Ví dụ có sẵn) | Impossible Foods, Beyond Meat đã thành công thương mại hóa |
2 | Basic Needs (Nhu cầu cơ bản) | Nhu cầu ăn uống lành mạnh, bền vững, bảo vệ môi trường. |
3 | Drivers of Change (Động lực thay đổi) | - Ý thức về sức khỏe & môi trường tăng. - Sự kiện COVID-19, báo chí về biến đổi khí hậu, công nghệ chế biến protein thực vật. |
4 | Emerging Expectations (Kỳ vọng mới) | Người tiêu dùng mong sản phẩm “ngon như thịt, lành mạnh, thân thiện môi trường” |
5 | Innovation Type (Loại đổi mới) | Chuỗi F&B Việt có thể đưa menu “phở chay thịt thực vật”, kèm chứng chỉ xanh |
6 | Who (Khách hàng mục tiêu) | Người trẻ thành thị, quan tâm sức khỏe và môi trường |
7 | Your Innovation (Ý tưởng đổi mới) | Sản phẩm mới + trải nghiệm khách hàng bền vững |
IV. Những lưu ý khi sử dụng công cụ này
Nên sử dụng khi:
- Doanh nghiệp cần chuyển đổi insight xu hướng thành ý tưởng đổi mới.
- Workshop brainstorming nhanh, khởi động dự án đổi mới sản phẩm/dịch vụ.
- Khi muốn đánh giá tính phù hợp của một xu hướng với khách hàng mục tiêu.
Một số lưu ý:
Cần dữ liệu thực tế (báo cáo thị trường, case study) để điền, tránh suy đoán chủ quan.
Trend Canvas không thay thế phân tích chiến lược dài hạn, chỉ là công cụ gợi ý nhanh.
Phải có bước đánh giá & thử nghiệm (prototype, pilot) sau khi có ý tưởng.
Nếu chỉ dừng ở “ý tưởng” mà không hành động thì công cụ sẽ không phát huy giá trị.
V. Tổ chức/ Doanh nghiệp đã sử dụng Trend Canvas
Doanh nghiệp / Tổ chức | Ứng dụng thực tế |
Dùng Trend Canvas trong đội ngũ insight & innovation để nắm bắt xu hướng người tiêu dùng và định hướng phát triển sản phẩm/dịch vụ mới. | |
Mastercard Ireland | Áp dụng trong chương trình “Digital Innovation Institute” để đào tạo khách hàng về đổi mới dựa trên nhu cầu mới của người tiêu dùng. |
TBWA (agency toàn cầu) | Dùng Trend Canvas để phân tích xu hướng, từ đó phát triển ý tưởng sáng tạo cho chiến dịch marketing của khách hàng. |
Aldi Nord (chuỗi siêu thị) | Khai thác canvas để xác định cơ hội đổi mới trong danh mục sản phẩm bán lẻ. |
Woolworths (Australia) | Dùng trong chương trình đào tạo đổi mới, tìm ra sản phẩm & trải nghiệm gắn với xu hướng “tiêu dùng bền vững”. |
MultiChoice (Nam Phi) | Ứng dụng để theo dõi xu hướng media & giải trí, từ đó định hướng nội dung và dịch vụ mới. |
Royal Bank of Canada | Áp dụng trong phân tích xu hướng khách hàng để cải tiến trải nghiệm dịch vụ ngân hàng. |
VI. Nguồn tài liệu tham khảo
- TrendWatching (2012 – nay): Consumer Trend Canvas – Innovation Toolbox.
Available at: https://trendwatching.com/toolbox - TrendWatching – PDF Template: Consumer Trend Canvas (Creative Commons License).
- Four Week MBA (2021): Giải thích về Consumer Trend Canvas.
- Miro / Mural / FigJam: Template chính thức của Consumer Trend Canvas.